In de gemeente Barendrecht is veel commotie ontstaan over een demonstratieproject van Shell om CO2 op te slaan in twee lege gasvelden onder een woonwijk. Lokale politici en burgers maken zich zorgen over de veiligheid. “Wat gebeurt er als het spul omhoog komt, en waarom nou precies onder onze huizen”, zijn veel gehoorde opmerkingen. Naast het langzamerhand vertrouwde wantrouwen in alles wat de overheid en/of het bedrijfsleven van plan is, lijkt het vooral de onbekendheid met deze relatief nieuwe techniek die de angst onder burgers voedt. Die angst moet serieus worden genomen, maar ook de feiten over veiligheid en nut en noodzaak van CO2-opslag moeten tellen. Vooral de onvermijdelijkheid van CO2-afvang en -opslag is nog nauwelijks besproken.  

Over een ander demonstratieproject, in Geleen, is overigens amper commotie ontstaan.  Minister Cramer van VROM heeft 60 miljoen euro uitgetrokken voor deze twee projecten.

Ook elders duiken zoveel initiatieven op dat er niet meer aan de discussie over CCS valt te ontkomen. De provincies en energiebedrijven in Noord-Nederland hebben onlangs aangekondigd CCS te omarmen voor hun regio. De Europese commissie heeft ruim een miljard euro ter beschikking gesteld voor demonstratieprojecten met opslag van CO2. Grote energiebedrijven als Eon en RWE werken aan technieken om CO2 bij kolencentrales te kunnen afvangen.

Daarnaast biedt CO2-afvang en -opslag kansen voor het bedrijfsleven. Als Nederland zich weet te bekwamen in steeds slimmere manieren om CO2 af te vangen en op te slaan, zou dat wel eens kunnen uitgroeien tot een belangrijk exportproduct. Verder geven de vele mogelijke opslaglocaties die in ons land beschikbaar zijn de mogelijkheid een internationaal ‘verzamelpunt’ te worden.

Energie Dialoog Nederland (EDN), opgericht om de dialoog over de energietoekomst van Nederland te bevorderen, heeft de afgelopen tijd een reeks bijeenkomsten over CCS georganiseerd waar zo’n 80  vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven, wetenschap, milieubeweging en overheid aan hebben meegewerkt. De uitkomst: CO2-afvang en -opslag is onontkoombaar om klimaatdoelen te halen, is technisch mogelijk en is maatschappelijk acceptabel mits de stappen zorgvuldig worden gezet. Dat wil vooral zeggen dat de belangrijkste overweging van de meeste deelnemers is: CO2-afvang en -opslag moet onderdeel zijn van een breed en geloofwaardig pakket aan klimaatmaatregelen.

Van de rijksoverheid wordt regie verwacht: aanwijzen van locaties, zorgen voor voldoende transportcapaciteit en garanties dat de ondergrondse opslag veilig is. Opslag van CO2 afkomstig van kolencentrales is controversieel tenzij het principe ‘de vervuiler betaalt’ volledig wordt toegepast, maar opslag van CO2 uit industriële bronnen is wat de geraadpleegde experts betreft onweersproken. Dat geldt voor Barendrecht en Geleen: de CO2is afkomstig van een raffinaderij en van een kunstmestfabriek.

 

Diverse rapporten tonen aan dat de risico’s bij het transporteren en opslaan van CO2 niet groter zijn dan gebruikelijk in de olie- en gasindustrie. Er zijn verschillende locaties in de wereld waar CO2-opslag probleemloos wordt toegepast.

Er is echter onrust en weerstand ontstaan onder het lokale publiek in Barendrecht. Een klassiek dilemma: de percepties van risico’s door de bevolking verschillen van de studies en inschattingen van deskundigen. Hoe kan die kloof worden overbrugd? Een minstens zo klemmende vraag is: welke en wiens overwegingen moeten eigenlijk de doorslag geven? Er is een nationaal, zelfs internationaal belang om een pad voor CCS te effenen: een realiseerbaar klimaatbeleid. Daar staan lokale opvattingen en gevoelens tegenover, die natuurlijk ook serieus moeten worden genomen. Probleem is dat de overheid tot nu toe onvoldoende duidelijk heeft gemaakt dat CO2-afvang en -opslag een voor Nederland onontkoombare technologie is, los van de locatiekeuze. CO2-afvang en -opslag is een noodzakelijk kwaad in een overgangsperiode van tientallen jaren naar een volledig duurzame energiehuishouding. Als de eerste demonstratieprojecten in Nederland om welke reden dan ook niet zouden doorgaan, dan is de kans groot dat deze onmisbare bouwsteen van het klimaatbeleid voor misschien wel tien jaar op de planken blijft liggen.

Ronald Blom
Voorzitter Stichting Energie Dialoog Nederland (EDN)

Meer informatie: www.energiedialoog.nl
Secretariaat: Lisanne Hoff, Dit emailadres is beveiligd tegen spambots, u heeft javascript nodig om het te kunnen bekijken